Zawroty głowy latem często pojawiają się podczas upałów i w wielu przypadkach są związane z odwodnieniem organizmu. Nie zawsze jednak ich przyczyna jest błaha. Czasami mogą świadczyć o zaburzeniach neurologicznych, chorobach układu krążenia lub innych schorzeniach wymagających diagnostyki i leczenia.
- Odwodnienie jest jedną z najczęstszych przyczyn zawrotów głowy podczas gorących dni.
- Utrata płynów wpływa na ciśnienie krwi oraz przepływ krwi w mózgu.
- Niektóre objawy towarzyszące mogą wskazywać na stan wymagający pilnej pomocy medycznej.
- Zawroty głowy mogą mieć również podłoże neurologiczne lub laryngologiczne.
- Odpowiednie nawodnienie i schładzanie organizmu zmniejszają ryzyko wystąpienia dolegliwości.
Zobacz też: Ból głowy podczas upałów – najczęstsze przyczyny i sposoby postępowania
Dlaczego odwodnienie powoduje zawroty głowy latem?
Odwodnienie powoduje zawroty głowy latem, ponieważ prowadzi do zaburzeń gospodarki wodnej wpływających na funkcjonowanie układu krążenia i mózgu.
Podczas upałów organizm traci znaczne ilości płynów wraz z potem. Jeżeli straty nie są na bieżąco uzupełniane, zmniejsza się objętość krwi krążącej. W konsekwencji może dochodzić do obniżenia ciśnienia krwi oraz pogorszenia przepływu krwi w mózgu.
Mózg jest szczególnie wrażliwy na nawet niewielkie zaburzenia ukrwienia. W efekcie mogą pojawiać się uczucie niestabilności, oszołomienie oraz zawroty głowy, zwłaszcza podczas wstawania lub dłuższego przebywania na słońcu.
Badania opublikowane w „Comprehensive Physiology” wskazują, że utrata płynów wpływa na wydolność układu sercowo-naczyniowego i zwiększa ryzyko objawów związanych z niedostatecznym ukrwieniem ośrodkowego układu nerwowego.
Jakie objawy sugerują, że przyczyną jest odwodnienie?
Przyczynę odwodnieniową można podejrzewać wtedy, gdy zawrotom głowy towarzyszą typowe objawy utraty płynów.
Najczęściej pojawia się wzmożone pragnienie, suchość w ustach oraz uczucie zmęczenia. Wiele osób zauważa również zmniejszenie ilości oddawanego moczu oraz jego ciemny kolor moczu.
Do częstych objawów współwystępujących należą:
- Suchość w ustach.
- Wzmożone pragnienie.
- Zmęczenie i osłabienie.
- Oszołomienie podczas wstawania.
- Ciemniejsze zabarwienie moczu.
Znaczenie mają także zaburzenia gospodarki elektrolitowej. Wraz z potem organizm traci nie tylko wodę, ale również elektrolity odpowiedzialne za prawidłową pracę komórek nerwowych i mięśni. W niektórych sytuacjach pomocne może być uzupełnianie płynów zawierających składniki mineralne.
Kiedy zawroty głowy mogą mieć inną przyczynę niż upał?
Zawroty głowy nie zawsze są związane z odwodnieniem i mogą wynikać z różnych schorzeń wymagających diagnostyki.
Jedną z częstych przyczyn jest nieprawidłowa praca błędnika. W takich przypadkach dolegliwości często nasilają się podczas zmiany pozycji głowy i mogą mieć charakter napadowy. Typowym przykładem są położeniowe zawroty głowy.
Objawy mogą być również związane z chorobami układu krążenia. Zaburzenia rytmu serca, niektóre wady serca czy znaczne wahania ciśnienia tętniczego mogą powodować uczucie niestabilności i osłabienia.
W diagnostyce należy uwzględnić także problemy neurologiczne. Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, gdy zawrotom głowy towarzyszą:
- Zaburzenia mowy.
- Asymetria twarzy.
- Niedowład kończyn.
- Drętwienie części ciała.
- Silny ból głowy.
Takie objawy mogą wskazywać na poważne zaburzenia neurologiczne i wymagają pilnej oceny medycznej.
Jak rozpoznać udar słoneczny i kiedy potrzebna jest pomoc ratunkowa?
Udar słoneczny jest stanem potencjalnie zagrażającym życiu i może powodować zawroty głowy związane z przegrzaniem organizmu.
Dochodzi do niego najczęściej po długotrwałej ekspozycji na wysoką temperaturę lub intensywne promieniowanie słoneczne. Oprócz zawrotów głowy mogą występować nudności, wymioty oraz znaczne pogorszenie samopoczucia.
Objawy wymagające natychmiastowej pomocy ratunkowej obejmują:
- Zaburzenia świadomości.
- Splątanie.
- Nadmierną senność.
- Utratę przytomności.
- Narastające objawy neurologiczne.
Według wytycznych organizacji zajmujących się zdrowiem publicznym szybkie schłodzenie organizmu oraz natychmiastowa pomoc medyczna mają kluczowe znaczenie dla ograniczenia ryzyka powikłań udaru cieplnego i słonecznego.
Kiedy konieczna jest konsultacja lekarska i do jakiego specjalisty się zgłosić?
Konsultacja lekarska jest wskazana wtedy, gdy zawroty głowy nawracają, utrzymują się mimo nawodnienia lub towarzyszą im dodatkowe niepokojące objawy.
Pierwszym krokiem najczęściej jest wizyta u internisty. Lekarz przeprowadza wywiad, ocenia ciśnienie tętnicze oraz decyduje o konieczności dalszej diagnostyki.
W zależności od obrazu klinicznego pacjent może zostać skierowany do:
- Neurologa przy podejrzeniu chorób układu nerwowego.
- Kardiologa przy podejrzeniu przyczyn sercowo-naczyniowych.
- Innych specjalistów zależnie od objawów towarzyszących.
Szczególnie ważna jest diagnostyka wtedy, gdy zawrotom głowy towarzyszą ból w klatce piersiowej, duszność, utrata przytomności lub zaburzenia neurologiczne.
Jak prawidłowo postępować przy zawrotach głowy latem?
Postępowanie zależy od przyczyny objawów, jednak w przypadku odwodnienia podstawą jest szybkie uzupełnienie płynów oraz ograniczenie dalszej utraty wody.
Najlepiej przenieść się do chłodnego miejsca, odpocząć i stopniowo nawadniać organizm. Pomocne mogą być:
- Woda pita małymi porcjami.
- Woda mineralna zawierająca składniki mineralne.
- Napoje izotoniczne w przypadku dużej utraty elektrolitów.
- Chłodne okłady.
- Schłodzenie ciała w zacienionym lub klimatyzowanym pomieszczeniu.
Jeżeli objawy nie ustępują, nasilają się lub pojawiają się dodatkowe niepokojące symptomy, należy skontaktować się z lekarzem.
Q&A
Czy zawroty głowy podczas upału zawsze oznaczają odwodnienie?
Nie. Choć odwodnienie jest częstą przyczyną, podobne objawy mogą występować również w przebiegu chorób neurologicznych, kardiologicznych i zaburzeń błędnika.
Jakie objawy wskazują na odwodnienie?
Najczęściej są to pragnienie, suchość w ustach, zmęczenie, zmniejszona ilość moczu oraz jego ciemniejsze zabarwienie.
Kiedy zawroty głowy wymagają pilnej pomocy?
Natychmiastowej oceny wymagają sytuacje związane z utratą przytomności, zaburzeniami świadomości, niedowładem, asymetrią twarzy lub zaburzeniami mowy.
Czy udar słoneczny może zaczynać się od zawrotów głowy?
Tak. Zawroty głowy należą do częstych wczesnych objawów przegrzania organizmu.
Co pić podczas upałów, aby ograniczyć ryzyko odwodnienia?
Podstawą jest regularne spożywanie wody. W przypadku znacznej utraty płynów pomocne mogą być również napoje zawierające elektrolity.
Źródła
- Cheuvront SN, Kenefick RW. Dehydration: Physiology, Assessment and Performance Effects. Comprehensive Physiology. 2014.
- Popkin BM, D’Anci KE, Rosenberg IH. Water, Hydration and Health. Nutrition Reviews. 2010.
- Kerber KA. Vertigo and Dizziness in the Emergency Department. Emergency Medicine Clinics of North America. 2019.
- Bisdorff A, Von Brevern M, Lempert T, Newman-Toker DE. Classification of Vestibular Symptoms. Journal of Vestibular Research. 2009.
- Epstein Y, Yanovich R. Heatstroke. New England Journal of Medicine. 2019.
- World Health Organization. Heat and Health Guidance for Public Health Authorities. 2023.
- Newman-Toker DE, Edlow JA. TiTrATE: A Novel Approach to Diagnosing Acute Dizziness and Vertigo. Neurologic Clinics. 2015.